Stap voor stap door de dubbele materialiteitsanalyse

Martijn Bras
Martijn Bras
28 mei 2024

In ons vorige artikel hebben we jullie verder meegenomen in de Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD). Daarin is benoemd dat de Dubbele Materialiteitsanalyse (DMA) jou en je organisatie helpt bij het bepalen van materiële (lees: relevante) thema’s. In dit artikel duiken we dieper in de opbouw en globale stappen van de analyse.

Gedurende de DMA wordt bepaald welke thema’s materieel zijn voor jouw organisatie. Om het stappenplan goed te kunnen doorlopen, is het van belang dat we de insteek begrijpen. De DMA voer je uit vanuit twee uitgangspunten (vandaar Dubbele Materialiteitsanalyse). Ook geven we voorbeelden aan de hand van ons casusbedrijf Hot Orange, een fictieve verkoper van koelkasten.

De basis

Ontdek de verschillende uitgangspunten van de Dubbele Materialiteitsanalyse.

 

 

Wat voor invloeden heeft de organisatie en haar waardeketen op de omgeving? Hier spreken we over positieve en negatieve impacts, die niet financieel zijn. Voorbeelden van positieve en negatieve impacts zijn:

 

Positieve impact: opleiding en ontwikkeling van vaardigheden

Als Hot Orange kunnen we een positieve impact hebben op de opleiding en ontwikkeling van vaardigheden voor werknemers in de waardeketen door middel van strategische initiatieven en samenwerkingen. De sleutelfactoren die deze impact beïnvloeden zijn onder meer het opzetten van trainingsprogramma’s, mogelijkheden voor loopbaanontwikkeling en inclusieve trainingspraktijken.

 

Negatieve impact: energie

Als Hot Orange kunnen we een negatieve invloed hebben op het energieverbruik door de aanzienlijke hoeveelheid energie die door onze apparaten wordt verbruikt. De belangrijkste factoren hierbij zijn de manier waarop de elektriciteit die door onze eindgebruikers wordt gebruikt, wordt opgewekt, de frequentie en duur van het gebruik van het apparaat en de energie-efficiëntie van onze apparaat ontwerpen.

 

Wat voor risico’s en kansen ontstaan er door verandering in de omgeving voor jou en je waardeketen? Hier spreken we over risico’s en kansen, die financieel zijn. Voorbeelden van een risico en een kans zijn:

 

Risico: energie

Als gevolg van een toenemende vraag van overheden en samenlevingen om hernieuwbare energiebronnen te gebruiken, bestaat voor Hot Orange een financieel risico als de regelgeving verandert, aangezien naleving aanzienlijke investeringen zou vergen. Dit kan leiden tot verlies van inkomsten, investeringen en een grotere kans op financiële gevolgen.

 

Kans: materiaalinstromen, incl. materiaalgebruik

Als gevolg van de uitputting van natuurlijke hulpbronnen in de toekomst bestaat de kans dat Hot Orange kan overschakelen op een groter gebruik van gerecyclede materialen, wat resulteert in een betere merkreputatie en lagere kosten.

Nu we de betekenis en het belang van de dubbele materialiteitsanalyse hebben verkend, is het essentieel om te begrijpen hoe we deze concepten in de praktijk kunnen brengen. Het volgende deel van dit artikel zal een gedetailleerd stappenplan presenteren voor het uitvoeren van een dubbele materialiteitsanalyse. Dit stelt ons in staat om de theorie die we zojuist hebben besproken toe te passen en te zien hoe deze in de echte wereld werkt.

Het stappenplan

Wanneer we kijken naar de opbouw van de DMA, bestaat deze uit zes stappen. Vijf daarvan doorloop je één voor één, en één stap voer je continu uit. De stappen zijn als volgt:

 

 

Onderwerpen:

  • Project Scope
  • Project Team
  • Planning
  • In kaart brengen van de stakeholders
  • In kaart brengen van de waardeketen

Hoe pak je het aan:

In de start up zal je een aantal keren bij elkaar komen om de bovenstaande onderwerpen in kaart te brengen. Wat hierin vooral van belang is, is dat het samengestelde team vanuit meerdere afdelingen binnen het bedrijf samenkomt. Het team kan dus bijvoorbeeld niet alleen bestaan uit financiële controllers.

Daarnaast is een belangrijk onderdeel het in kaart brengen van je waardeketen. In het vorige artikel hebben we geleerd dat dit de eerste drie jaar nog niet volledig hoeft te zijn. Wel moet je kijken naar je directe partners waarmee je een contract hebt. Het in kaart brengen van je stakeholders en het betrekken hiervan is een artikel op zichzelf; dit zal later dan ook volgen.

Onderwerpen:

  • Thema’s vanuit de ESRS’en
  • Subthema’s vanuit de ESRS’en
  • Sub-subthema’s vanuit de ESRS’en
  • Bedrijfsspecifieke thema’s

 

Hoe pak je het aan:

Op basis van alle thema’s, subthema’s en sub-subthema’s vanuit de ESRS’en analyseer je welke mogelijk materieel zijn voor jouw organisatie. Het is hierbij belangrijk dat er een redenering wordt gegeven bij de keuze of iets wel of niet materieel is. Vooral wanneer iets niet materieel is, moet je als organisatie duidelijk kunnen onderbouwen waarom.

In eerste instantie vindt deze analyse plaats met het projectteam en input van je waardeketen. Wanneer deze is uitgevoerd, is de volgende stap om het bespreekbaar te maken met je stakeholders. Wat vindt bijvoorbeeld de omgeving ervan dat je uitstoot genereert vanuit je fabriek die in de buurt van woonwijken staat? Wanneer je luchtvervuiling niet als materieel beschouwt, kan een stakeholder je hierin corrigeren, of je moet onderbouwen waarom je het niet als zodanig beschouwt.

Daarnaast kan het zo zijn dat de thema’s, subthema’s en sub-subthema’s vanuit de ESRS niet alle aspecten van je proces dekken. Om deze mee te nemen, is er de optie om zelfstandig thema’s op te zetten en deze mee te nemen in het verdere proces.

Onderwerpen:

  • Potentieel materiële thema’s
  • Schaal
  • Reikwijdte
  • Onomkeerbaarheid
  • Waarschijnlijkheid

 

Hoe pak je het aan:

Deze stap bestaat eigenlijk uit twee delen. In eerste instantie ga je voor elk van je potentieel materieel bevonden thema’s na of je een IRK kan definiëren. Lukt dit niet, dan is het thema wellicht toch niet materieel en corrigeer je dit in de vorige stap. Wanneer het wel lukt, hoef je je niet te limiteren tot één IRK per thema. Je merkt snel dat er naast een positieve impact misschien ook wel een risico is, of dat één thema meerdere negatieve impacts heeft. In deze stap vul je in welke effecten er verbonden zijn.

Een vervolg is dat je de ernst bepaalt van de IRK, afhankelijk van het type IRK doe je dat op basis van:

 

 

InvloedBetekenisPositieve impactNegatieve impactRisicoKans
SchaalHoe heftig is het?XXX 

X

 

ReikwijdteWie merken de gevolgen?XX 

 

 

OnomkeerbaarheidHoeveel moeite is het om het terug te draaien?X 

 

 

WaarschijnlijkheidHoe groot is de kans van voorkomenXXX 

X

 

 

 

Vanuit de ESRS is er geen rekenmodel voorgeschreven om deze invloeden te vertalen naar een score. Veelal zie je dat bedrijven gaan voor een rekenmodel wat een numerieke uitkomst oplevert. Dit is omdat het de volgende stap makkelijker maakt. Vanuit Bluefield hanteren wij een verdeling van 0-100 met een model die de verschillende type IRK’s vergelijkbaar maakt.

Onderwerpen:

  • Potentieel materiële thema’s
  • Drempelwaarde

 

Hoe pak je het aan:

Wanneer je in de vorige stap hebt gewerkt met een model met een numerieke uitkomst, kan je in deze stap verder met een drempelwaarde. Simpel gezegd bepaalt deze waarde dat alles met een score van x of hoger voor jouw organisatie materiële thema’s zijn. Veelal wordt een drempelwaarde van 50 gebruikt bij een genormaliseerde scoreverdeling tussen de 0 en 100. Gemiddeld resulteert dit in 10 tot 15 materiële thema’s.

Onderwerpen:

  • materiële thema’s
  • Rapportagevereisten
  • Datapunten

 

Hoe pak je het aan:

Op basis van materiële thema’s kan je nu in de lijst van rapportagevereisten achterhalen welke er voor jou materieel zijn. Hier zullen een aantal verplicht zijn om te rapporteren, bijvoorbeeld wanneer ze zijn verbonden aan ESRS 1 en 2. Verschillende zijn ook optioneel, hier kan je dan ook zelf kiezen of je de rapportagevereisten mee wilt nemen of niet. Let wel op! Wanneer je kiest een rapportagevereisten niet mee te nemen, dan moet je rapporteren waarom niet.

Eenmaal inzichtelijk wat de totale lijst aan rapportagevereisten zijn, dan kan er gekeken worden naar de datapunten. Dit is concreet de beschrijving wat je moet meten, beschrijven of toelichten om over een rapportagevereisten te kunnen rapporteren.

Samenvattend heeft één thema meerdere rapportagevereisten. Je neemt de verplichte rapportagevereisten sowieso mee, optionele rapportagevereisten neem je mee of onderbouw je waarom niet. Daarna heeft één rapportagevereiste meerdere datapunten. Opnieuw neem je de verplichte datapunten mee, optionele datapunten neem je mee of onderbouw je waarom niet.

Naast deze vijf stappen is er nog een zesde stap. Deze gaat over het waarborgen van je audit trail. Dit betreft deels het vastleggen van de stappen en de redeneringen bij keuzes over materialiteit. Maar een nog belangrijker element zijn de contactmomenten. Dit zijn de momenten van interne meetings, maar ook hoe de stakeholders betrokken worden. Hier gaan we het onder andere in het volgende artikel over hebben.

Ontmoet onze specialisten

Jouw succes is onze missie

Maak kennis met onze specialisten en bespreek jouw mogelijkheden.

arrow_back
arrow_forward
Martijn Bras

Martijn Bras

Consultant

Arnoud Rijpstra

Arnoud Rijpstra

Director

Kirill van der Velde

Kirill van der Velde

Consultant

Wouter Adolfsen

Wouter Adolfsen

Consultant

Bauke Blanken

Bauke Blanken

Consultant

Mitch van Driel

Mitch van Driel

Consultant